Een open of gesloten hart
Het hart is het centrum van ons mens-zijn. Het is niet alleen een fysieke pomp die ons lichaam letterlijk van leven voorziet, maar ook het centrum van onze menselijke ervaring. Het is namelijk het gebied waarmee we het leven ervaren en doorvoelen middels vele emoties en gevoelens. Tenminste, als we dit toestaan. Of we het leven volledig kunnen ervaren en ervan kunnen genieten, hangt af of we ons hart ervoor kunnen openen. Daarom zal ik uitleggen wat het betekent om ons hart te openen of te sluiten en welke gevolgen het heeft.
Het fysieke hart
Het hart als spier
Het openen en sluiten van ons hart komt letterlijk neer op het ontspannen en aanspannen van de hartspier. Het hart is namelijk ook een spier die op dezelfde manier aanspant en ontspant als alle andere spieren in ons lichaam. Dit gebeurt doordat spiervezels in een spier samenkomen en weer uit elkaar gaan, ze spannen aan en laten weer los. Waar lichaamsspieren aanspannen en ontspannen bij activiteiten zoals bewegen en zitten, doen de spiervezels van de hartspier dit in het ritme van de hartslag.
Het kan voorkomen dat een groepje spiervezels van een lichaamsspier samengetrokken blijft, dit noemen we dan kramp of een spierknoop. Dit groepjes spiervezels neemt dan niet meer deel aan de dans van het ontspannen en aanspannen met de rest van de spiervezels. Hetzelfde kan ook gebeuren in het hart, waar een groepje spiervezels samengetrokken blijft en niet meer deelneemt aan het ritmisch samentrekken en ontspannen van de hartspier. In de taal noemen we dit een gesloten hart. Emoties, of eigenlijk gezegd het vasthouden van emoties, speelt hier de grootste rol in.
Om eventuele zorgen weg te nemen: hoewel een spierknoop in een lichaamsspier hinderlijk kan zijn, kan de spier nog steeds goed functioneren. Ditzelfde geldt ook voor het hart. Het kan nog steeds goed functioneren ondanks dat het hart gesloten is. Je spreekt over tientallen jaren voordat een gesloten gebleven hart grotere fysieke gevolgen kan hebben. Het openen van ons hart is daarom van groot belang om problemen op te lossen en toekomstige problemen te voorkomen.
Het Emotionele hart
Hoe en waarom het hart zich sluit
Gevoel of emoties zijn kort gezegd manieren om te uiten wat er in je omgaat. Op het moment dat je je wilt uiten, dan begin je wat sneller te ademen en gaat je hart wat sneller kloppen. Dit geeft je lichaam namelijk de energie om je op de manier te uiten die voor jou het beste voelt, of dit nu met woorden, klanken, bewegingen, gebaren, gezichtsuitdrukkingen of een andere manier is.
Maar op het moment dat het onveilig voelt om je te uiten, dan span je (onbewust) je spiervezels samen om je (hart) letterlijk in te houden. Hierdoor houdt je je energie binnen.
Je spant bijvoorbeeld je kaken aan om je verdriet te verbergen, je spant je keel of schouders om je woorden in te slikken, de tussenrib spieren om je adem in te houden, en de spiervezels van je hart om je emoties en gevoelens te onderdrukken. Dit noemen we dan een gesloten hart.
Vroeg of laat zal datgene wat je hebt in gehouden, naar buiten willen komen, zodat de spiervezels weer kunnen ontspannen en weer deel nemen aan de dans van aanspannen en ontspannen met de rest van de spiervezels. Het hart gaat dan weer open.
Echter, als het onveilig blijft voelen om je te uiten, bijvoorbeeld omdat je al eens gekwetst bent geweest en dat niet nog eens wil meemaken of omdat je bang bent om gekwetst te gaan worden, dan blijf je jezelf verharden en beschermen. Je blijft jezelf inhouden door je spiervezels aan te spannen en je hart af te sluiten. Dit kan op termijn tot vele spier- en vermoeidheidsklachten leiden.
Daarbovenop kan je talloze strategieën hebben ontwikkeld om met onderdrukte gevoelens om te gaan, zoals afleidingen zoeken, voedsel, sociale media, sporten enzovoort. Of door mensen weg te duwen, situaties te vermijden of bijvoorbeeld te gaan pleasen. Hoewel deze strategieën een tijdelijke opluchting kunnen geven, geven ze uiteindelijk een schijngevoel van controle.
Dus, wat leeft er in je?
Is er iets wat je inhoudt voor andere of voor jezelf?
Wat houden je spieren vast in het donker en wil wel graag het daglicht zien?
Wees bewust: het antwoord op deze vragen is niet altijd het antwoord wat je mind wenst, maar wat wel de waarheid is en graag geuit wil worden.
Het Emotionele hart
Hoe jij je hart weer kunt openen
Aangezien het hart zich sluit bij het ervaren van onveiligheid, opent het hart logischer wijs weer zodra er veiligheid wordt ervaren om te uiten wat er in je omgaat.
Wellicht heb je al eens eerder een ervaring gehad waarbij je de moed bijeen raapte of waarin jij je veilig genoeg voelde bij een persoon, groep of setting om de kwetsbare, pijnlijke, persoonlijke en enge dingen in jezelf te laten zien. En opeens, voelde je je na deze uiting lichter, meer op je gemak, kalmer en vrolijker dan ooit.
Het enige wat je kwetsbaarheden, pijnen, trauma’s, angsten of wat er ook in je leeft nodig hebben, is een omgeving die veilig aanvoelt. Een omgeving waarin alles wat er in je omgaat welkom is en veilig wordt opgevangen. Hierdoor hoeven je spiervezels zich niet langer aan te spannen om jou te beschermen en je in te houden, maar kan de beschermingsmuur worden afgebroken, de spanning worden losgelaten en kan het hart weer open zijn om te leven.
Dit is alleen geen soepele weg, want hoewel de omgeving om je heen misschien veilig genoeg is, kan elke spiervezel in je lichaam en hart zich verzetten tegen het openstellen om jou te beschermen tegen mogelijke kwetsing. Het vraagt om je verdedigingsmechanismes los te laten en je kwetsbaar op te stellen, en dat is ongemakkijk, maar moedig als je het doet!
Zodra we ons emotionele hart openen en ons zelf toestaan om onze emoties en gevoelens te voelen en te uiten, kunnen we ons meer verbonden voelen met onszelf en ook met anderen. Het lost de fysieke blokkades en daarmee vele klachten op, en kan leiden tot een groter gevoel van voldoening en vrijheid in ons leven. Het koesteren en onderhouden van ons emotionele hart is daarom essentieel voor een gezond lichaam en een vrij leven.
In essentie is dit waar mijn werk bij Proton om draait: Een veilige omgeving bieden en middels onder andere het ademwerk en verscheidene andere technieken zoals de-armouring, het lichaam en het hart helpen openen en te uiten wat heeft vastgezeten. Zodat het hart zich weer kan openen en jij weer volledig kunt gaan leven.
