Onze gel kan door verschillende factoren die later worden beschreven, zijn vloeibaarheid verliezen, waardoor het uitdroogt en stroperig wordt. Dit zorgt ervoor dat we onze bewegingsvrijheid kwijtraken, omdat het weefsel niet langer soepel over elkaar glijdt, maar juist aan elkaar blijft kleven. Deze beperking blijft niet beperkt tot de plaats van uitdroging, maar beïnvloedt het hele lichaam: 
Stel je voor dat je een wetsuit draagt en aan de linker mouw trekt. Het zijn niet alleen de vezels van die mouw die strak komen te staan, maar ook die van de rest van het pak. Daardoor moet bijvoorbeeld je rechterarm harder werken om te bewegen, wat kan leiden tot overbelasting, simpelweg omdat de linkermouw niet meewerkt. 

2. Emoties

Naast ons beweeggedrag, maken emoties ook een afdruk in onze fascia. Want ook elke emotie die je vaak ervaart, beïnvloedt de structuur van dit bindweefsel.

Elke emotie gaat namelijk altijd gepaard met een bijbehorende lichaamshouding. Denk bijvoorbeeld aan hoe iemand zich fysiek gedraagt wanneer hij somber, onzeker of boos is. 

Wanneer iemand zich bijvoorbeeld herhaaldelijk onzeker voelt, vormt de fascia zich naar die houding. Het lichaam “droogt uit” in deze positie vorm en het bijbehorende gevoel wordt uiteindelijk een onderdeel van het karakter.

Je kunt door deze houding heen bewegen, maar het bindweefsel trekt je telkens letterlijk terug naar de bijbehorende emotionele/gespannen houding die nog vastzit. Pas wanneer je die houding en bijbehorend gevoel toelaat, kan de fascia  zich vandaaruit losmaken en beginnen te ‘smelten’.

Het lichaam zal je altijd letterlijk terugtrekken naar vastzittende spannen of gevoelens. Sta bovenal toe dat het lichaam je terug mag trekken naar die houding, zodat je het bijbehorende gevoel/spanning kan doorleven en vandaaruit weer letterlijk smelt om ruimte vrij te maken.   

Onze “gel” heeft een zuurgraad, oftewel een pH-waarde. Idealiter ligt deze rond de 7,4, wat wijst op een chemisch evenwicht in ons lichaam, ook wel bekend als homeostase. Verschillende factoren kunnen er echter voor zorgen dat de pH-waarde zuurder wordt en daarmee onze homeostase uit balans brengt.

Je kunt onze fascia zien als een aquarium van gel. Wanneer er ergens in het water een verontreiniging optreedt, bedreigt dit de zuurgraad van het hele aquarium (lichaam dus). Om verdere verspreiding van de verontreiniging te voorkomen, bakent het lichaam het verontreinigde gebied af. Dit noemen de dan een “knoop” of in vaktermen een densificatie. 

Deze verzuring doet het fascia uitdrogen en maakt de zenuwuiteinde gevoeliger. Je hoeft dit nog niet als pijn te ervaren, dit komt pas tot uiting als het gebied wordt belast, want dan worden de gevoelig geworden zenuwuiteinden pas geprikkeld. Pijn kan je in die zin zien als uitgedroogd en verzuurt vocht wat weer vloeibaar en basisch wilt worden.

We hebben uitgebreid gesproken over de invloed van beweging en de pH-waarde op onze fascia. Samenvattend komt het erop neer dat als we onze fascia – en daarmee indirect ons lichaam, onszelf en ons leven – weer soepel en vrij willen maken, de volgende factoren van belang zijn:

• Lichamelijke signalen begrijpen: Het lichaam heeft op zichzelf staande gevoelens en emoties die niet perse een externe oorzaak hebben, maar een interne, zoals onrust, pijn, vermoeidheid, paniek en prikkelbaarheid. Dit zijn homeostatische signalen waarmee het lichaam aangeeft dat de fascia in beweging wil komen en verzuring wil afvoeren om weer soepel en vloeibaar te worden. 

• Beweging en variatie: Het is belangrijk om opnieuw te gaan bewegen, sporten of dansen, vooral met draai-, vlieg-, en springbewegingen zoals we dat als kind deden. Deze gevarieerde bewegingen helpen ons om van binnen weer vloeibaar te worden en de homeostase in balans te brengen. Het bevorderd daarnaast onze tensegrity, daar lees je hieronder meer over.
  Een starters tip: beweeg vanuit trage en kleine bewegingen naar steeds grotere en snellere bewegingen. Fascia heeft namelijk even de tijd nodig om vloeibaar te worden. 

• Je beweegt zo snel als het langzaamste deel in jou: Het lichaam zal je altijd terugtrekken in de meest vastzittende spanning of emotie. Het is belangrijk om jezelf toe te staan om die spanning of emotie en de bijhorende houding te voelen en te ervaren. Zodat je vandaaruit letterlijk kan “smelten” en er weer ruimte creëert voor meer vrijheid en soepelheid.  

• Hydratatie en voeding: Voldoende water drinken en het consumeren van voedingsmiddelen met een negatieve PRAL-waarde dragen bij aan een gezonde fascia. Er zijn op internet diverse lijsten te vinden met geschikte voedingsmiddelen. En vergeet het zon/infrarode licht niet! 

• Hulpmiddelen en professionele hulp: Soms is de fascia te vast om zelf vloeibaar te maken met de bovengenoemde adviezen. In dat geval kunnen hulpmiddelen zoals foamrollers, fascia-balletjes, of de hulp van een deskundige therapeut op dit vlak nodig zijn om de fascia weer vloeibaar te maken. Wanneer de fascia soepeler is geworden, is het belangrijk om deze soepelheid te behouden door de eerder genoemde adviezen te volgen.

Tot slot, en zeker niet onbelangrijk, draait gezonde fascia om het principe van tensegrity in ons lichaam.

Hoe zit het?
Stel het lichaam voor als een wandelend Haribo-beertje. Onze botten, spieren en organen ‘zweven’ als het ware in een gelatine-achtige massa van fascia. Deze fascia houdt alles op zijn plaats, mits er een gezonde, gelijkmatig verdeelde spanning is. 

Tensegrity is een samenvoeging van “tension” (spanning) en “integrity” (samenhang), wat de balans weergeeft tussen stevigheid en flexibiliteit. Als de fascia namelijk te hard wordt, dan voelt het lichaam stroef aan en kan het minder goed schokken absorberen. Maar als de fascia te slap is, verliest het lichaam zijn stevigheid en voelt het aan als een losse zak van botten, spieren en organen.

Het Tensegrity model zoals je hier links ziet van het bekken en de wervelkolom geeft  een goed beeld van hoe tensegrity in ons lichaam werkt: ons lichaam vormt één geheel waarbij de botten fungeren als de stangen en de fascia als de draden. De botten raken elkaar nergens aan, maar hun houding wordt bepaald door de draden. Deze draden mogen niet te strak staan, want dan trekt het alles scheef, wat gebeurt bij onder andere stress. Maar ze mogen ook niet te los zijn, want dan mist het lichaam de nodige spanning om functioneel te blijven, wat weer gebeurd bij onder andere verveling bij somberheid en verveling.

Springen of bouncen helpt onze fascia om de juiste spanning, oftewel tensegrity, te bereiken. Waarom? Als je te gespannen bent, ben je te stijf om soepel te springen. Probeer maar eens te springen terwijl je je adem inhoudt en je spieren aanspant—dat voelt niet natuurlijk aan. Aan de andere kant, als je lichaam te slap of futloos is, ontbreekt de veerkracht om echt van de grond te komen. Sta maar eens als een zoutzak en probeer te springen—het is een stuk moeilijker. Door te springen, bouncen of dansen breng je je lichaam weer in balans, met precies de juiste spanning in je fascia, zodat je vrij en energieker kunt bewegen.

Wij, westerse mensen, hebben een vreemde verhouding ontwikkeld met de uitdrukking “uit je hoofd, in je lichaam”. Deze uitdrukking suggereert namelijk een scheiding tussen hoofd en lichaam. We zijn ons hoofd gaan associëren met iets mentaals en ons lichaam met alles wat zich onder de nek bevindt. Dit is een bijzondere denkfout. We vergeten echter dat ons hoofd ook onderdeel is van ons fysieke lichaam!

Wat eigenlijk wordt bedoelt met deze uitdrukking is “uit je mentale hoofd, in je fysieke lichaam”, en niet perse uit je fysieke hoofd. Want zoals gezegd is ons hoofd ook onderdeel van ons lichaam. In ons hoofd bevinden zich namelijk ook spieren die gespannen en vermoeid kunnen zijn en voor ongemakken kunnen zorgen. Echter, deze ongemakken die we in ons hoofd ervaren, associëren we vaak als iets mentaals, niet als iets fysieks. Bij mentale inspanning span je immers ook hoofd spieren aan. Als we ons fysieke hoofd negeren omdat we ons alleen op het mentale of op het lagere lichaam richten, verandert er niets aan de spanning in de spieren van ons gezicht, waardoor deze gespannen blijven.  

Aangezien het hoofd de holtes en luchtpijp bevat waardoor je ademt, is het hoofd de in- en uitgang van je ademhaling.

Zodra er spanning in het gezicht is, heeft dit invloed op de grootte van deze holtes en luchtpijp. Het zorgt er namelijk voor dat ze kleiner worden, waardoor je harder moet werken om te ademen. Het is alsof je door een kleiner rietje ademt. 

Als de ruimte achter in de keel kleiner wordt door spanning in je gezicht, kaken en tong, zal je extra kracht moeten zetten om te ademen. Die extra kracht haalt je lichaam uit verschillende nek-, schouder- en borstspieren, wat ook weer klachten kan veroorzaken, en je hoger gaat ademen.

Je lichaam heeft hiervoor wel een mechanisme ontwikkeld om het ademen te vergemakkelijken. Het doet dit door het hoofd naar voren te bewegen, waardoor de tong naar beneden zakt en de luchtweg vrijgemaakt wordt. Dit gebeurt bijvoorbeeld ook als je iemand beademt tijdens reanimatie. Echter, dit vergemakkelijkt alleen het inademen, niet het uitademen. Want het probleem verschuift zich:

Zoals eerder gezegd; je lichaam probeert je onbewust al te helpen om de spanning van je gezicht te halen en de luchtwegen vrij te maken. Dit doet het door te gapen, in je ogen of gezicht te wrijven, gekke bekken te trekken, je tong/kaken overdreven te bewegen of rare geluiden te willen maken. Sta je lichaam vooral toe om dit te mogen doen, omdat het lichaam net zo graag van de spanning af wil als je en het weer vrij wil ademen. 

De lichamelijke “handrem” herken je aan een vastzittende en onregelmatige ademhaling. Het is een toestand waarbij je lichaam graag zou willen ademen, maar door het (onbewust) vastzetten van je ribbenkast kan het niet vrij ademen. Hierdoor verliest de ribbenkast en het lichaam zijn flexibiliteit/veerkracht. Deze handrem staat ook bekend als de bevriezings- of “freeze” toestand van het lichaam, waarin je als het ware “vergeet” te ademen.

Maar waarom gebeurt dit eigenlijk?

Het treedt op wanneer we gefocust zijn op iets, vergelijkbaar met hoe een scherpschutter zijn adem inhoudt om zich beter te kunnen concentreren tijdens het schieten. Maar waar een sluipschutter dit slechts voor enkele seconde doet, kunnen wij dit soms voor urenlang doen. Het gevolg is dat we ons lichaam vast zetten en we spanningen en onrust in ons lichaam opbouwen die er graag vroeg of laat uit willen, vaak in de vorm van paniekaanvallen of prikkelbaarheid.

Maar er kan vaak meer aan de hand zijn dan slechts alleen maar het vergeten te ademen wanneer we te lang gefocust bezig zijn. We kunnen ook onze adem vastzetten als we iets in onszelf onderdrukken en/of iets niet willen voelen – een emotie, een gevoel, iets te willen zeggen, ons doen en laten, enzovoort. Dat doen we door de ademhaling in onze kaken, keel, borstkas, middenrif en/of buik vast te zetten, waardoor we als het ware de handrem op iets zetten dat er graag uit wil komen. (Innerlijk kind-) trauma’s spelen een grote rol in het ontstaan van dit patroon.

Een ander mechanisme waarom we onze ademhaling vastzetten is om jezelf te beschermen tegen pijn/ongemak. Dit noemen we ook wel “bracen”. Als je bijvoorbeeld pijn in het lichaam hebt, dan ga je het gebied extra beschermen door het gebied aan te spannen, zodat je het ongemak minder voelt. Dit doe je onder andere door je adem in te houden. Het gebied is dan weliswaar beschermt, maar de spanning wordt daarmee ook instant gehouden ende kans is groot dat je andere klachten erbij zal ontwikkelen.

Deze onbewuste gewoonte om de adem vast te houden en iets binnenin vast te zetten, kan leiden tot spanning en klachten in ons lichaam. Het is belangrijk om bewust te worden van dit patroon. Door weer te leren ademen met vrijheid en openheid, “ontdooien” we het lichaam, kunnen we de spanningen loslaten en weer ruimte creëren.

De 3/5- ademhaling is een uitermate geschikte manier van ademen om de handrem eraf te halen. Hierbij adem je voor ongeveer 3 seconde diep in door je neus waarbij je je borstkas/longen vult met lucht, en voor ongeveer 5 seconde uit door je mond alsof je leeg loopt. 

Deze versnelling draait om het vrij en los ademen. Je merkt wanneer je lichaam in versnelling 3 zit zodra je van nature op een langzame en diepe manier inademt, en vooral wanneer je volledig weer uitademt; alsof je de adem laat vallen. Deze ademingrediënten kenmerken de overgang naar ontspanning of juist het ontspannen bezig zijn.

Aan de ene kant bevindt je je in deze versnelling op het moment dat je dus ontspannen bezig bent, ook wel bekend als een flow-toestand. Je ademt hierbij wat dieper in met als reden omdat je actief bezig bent, maar je laat voornamelijk de adem ook weer los. Hierdoor laat je de spanning los en houdt je die niet vast. Vergelijkbaar met het loslaten van een elastiek wat op spanning staat. 

Aan de andere kant markeert versnelling 3 ook de overgang tussen stress en ontspanning. Zodra de stress in versnelling 5 en 4 uit het lichaam is ontladen, schakelt je lichaam terug naar de lagere versnelling om te herstellen en bij te komen. Versnelling 3 is dan ook wel de voorbereiding op het kunnen ontspannen. Dit uit zich vaak in zuchten, gapen, diep inademen en met name het loslaten van de adem! In Nederland staat dit ook bekend als het “HeHe” moment wanneer je bijvoorbeeld op de bank ploft.

Je herkent het wanneer je je ademhaling loslaat op het moment dat je met je handen onder je ribbenkast kan komen, dat is het teken dat je je middenrif namelijk loslaat en ontspannen is.

Zoals gezegd gaat het bij deze versnelling om het vrij in- en uitademen. Echter, waar veel mensen struikelen, is dat ze onvolledig uitademen.  Hierdoor blijft er nog “oude” lucht in de longen en buik hangen. Het onvolledige uitademing belemmert het vermogen om los te laten en voorkomt het verder terug te schakelen naar versnelling versnelling 2 en 1. Het is alsof een elastiek nog half gespannen strak blijft staan. Dit kan leiden tot gevoelens van ademtekort, terwijl het eigenlijk een kwestie is van te veel adem hebben. De “oude lucht” neemt namelijk letterlijk (adem)ruimte in, waardoor je zowel minder ruimte van binnen als om je heen ervaart.

Het verlangen is om weer ruimte in jezelf te creëren door volledig uit te ademen! Het gaat erom de adem los te laten zonder deze te forceren, zodat je ware ontspanning en ruimte kan ervaren.
Om dit te bereiken kan het helpen om te denken alsof je een “glas beslaat” bij het uit ademen zonder daarbij kracht te gebruiken. Dit gevoel van loslaten kan versterkt worden door een zwaar voorwerp (zoals een flesje water) op de buik te leggen die je helpt bij het vanzelf loslaten van de adem.

Het tot jezelf komen houdt in dat je weer thuis komt in je eigen lijf. Want het lichaam is jouw thuis. Je kunt het zien als de plek die je je hele leven gratis huurt en die de juiste zorg en aandacht nodig heeft, zodat je ermee actief kunt blijven deelnemen aan het leven.

Dit proces vraagt dat je daadwerkelijk in je lichaam thuis bent om de signalen op te pikken van wat je lichaam nodig heeft en er de juiste aandacht aan geeft, zodat je huis zijn levendigheid behoudt. Zo niet, dan raakt je huis verstoft onder een laag van gezondheidsproblemen.

Helaas heeft het moderne leven ervoor gezorgd dat we uit ons lichaam zijn gedreven en zijn gaan wonen in ons hoofd. Zelden zijn we meer thuis in ons lichaam, en in plaats daarvan dwalen we als het ware met onze gedachten rond in de straten van de maatschappij om het daar voor elkaar te krijgen, alle prikkels proberen bij te benen en te voldoen aan alle verwachtingen. Het voelt alsof we als een “kop zonder kip” zijn gaan leven, zonder volledige verbinding met ons lichaam. 

En wanneer we eindelijk een moment vinden om thuis te komen bij onszelf, kunnen we worden geconfronteerd met ons achterstallig onderhouden huis in de vorm van onrust, emoties en allerlei andere sensaties. Zeker als we een lange tijd niet thuis zijn geweest, kan het zijn dat we zijn verleerd hoe we hiermee om moeten gaan. Dit zorgt er al gauw voor dat we de “puinhoop” achterlaten door de deur weer snel dichtdoen en afleiding buiten ons huis zoeken.

Het is dan ook begrijpelijk dat de afgelopen decennia gezondheidsproblemen zijn toegenomen als gevolg van het verstoffen van ons huis. 

Hiervoor is een grote rol weggelegd voor je aandacht. Je aandacht is het vermogen van je hersenen om je geest op een bepaald onderwerp te richten. Over het algemeen richting we onze aandacht meer op de onderwerpen om ons heen, dan dat we oprechte aandacht besteden aan onszelf, aan ons huis. De onderstaande afbeelding helpt om dit dieper toe te lichten:

Stel je voor dat je lichaam het middelpunt is van je leven, je thuis, waaromheen alle onderwerpen van je leven zich ontvouwen. Je aandacht is hierin als een lichtgevend balletje dat overal in dit veld naartoe kan bewegen. Waar het balletje z’n licht laat schijnen, daar ben je met je geest mee bezig. En automatisch geldt ook: waar je aandacht niet is, daar ben je dan ook niet mee bezig.

“Waar je aandacht op richt, daar gaat je energie naartoe.” Dit is een natuurwet. Concreet betekent dit dat als je je aandacht richt op een onderwerp, bijvoorbeeld je werk, je daar energie in stopt. De Engelsen zeggen dan ook niks voor niks “pay attention”, je betaalt energie met je aandacht. Het betekent ook dat zodra je je lichaam weer aandacht geeft, je lichaam ook weer energie geeft. Hiervoor dient het lichtgevend balletje wel daadwerkelijk in je lichaam aanwezig te zijn.

Doordat het hedendaagse leven rijk is aan prikkels, wordt onze aandacht, en daarmee ook onze energie, van ons als middelpunt weggetrokken trokken. Je verlaat daarmee letterlijk jezelf. Dat is voor even prima, want we hebben simpelweg ook dingen te doen. Maar als we niet uitkijken, hopt onze aandacht rond van het ene onderwerp naar het andere, dag na dag, week na week, van mensen naar dingen, van problemen naar situaties, en weer terug naar dingen en slaan we onszelf over. Dit leidt uiteindelijk tot het feit dat we onszelf en ons lichaam, ons thuis, de broodnodige aandacht, en dus energie, vergeten te geven.

Ik weet dat het kan lijken alsof we niet genoeg tijd hebben om onszelf aandacht te geven en dat er dingen om ons heen te doen zijn die dringend moeten worden gedaan. Maar als we (onbewust) met onze aandacht en energie om ons heen blijven strooien, blijft er aan het einde van de week weinig energie voor onszelf en ons lichaam over. Op den duur worden we uitgeput, raakt het lichaam, het immuunsysteem en het zenuwstelsel van slag en kunnen er mysterieuze klachten uit voortkomen.

Richt daarom, het liefste dagelijks, bewust de aandacht even op jezelf, om jezelf weer energie te geven:

Het voelt belangrijk om dit onderwerp ook te bespreken, omdat de relatie die we doorgaans met ons “huis” hebben, nogal iets ongelijkwaardigs heeft. We groeien namelijk op in een maatschappij die ons vooral een praktische relatie met ons lichaam aanleert om ermee dingen te kunnen bereiken. We zijn ons lichaam als het ware gaan beschouwen als een prestatiemachine die het moet doen en moet volgen zoals wij dat willen. Bovendien moet ons lichaam er aan de buitenkant vaak ook nog eens mooi uitzien. Maar zodra ons lichaam van binnen eens een keer wat van zich laat horen middels een fysieke of emotionele signalen, dan hebben we vaak de neiging deze signalen te negeren of er vanaf te willen komen, omdat ze niet overeenkomen met het beeld dat ons hoofd heeft van hoe ons leven zou moeten verlopen.

Hoewel we proberen onze prestatiemachine te herladen met slaap, voeding en lichaamsbeweging om het enigszins geolied te houden, zit het met zorg en aandacht “schoonmaken” er vaak niet in. We verzuimen namelijk vaak de zorg voor onze emotionele, energetische en mentale gezondheid, omdat dit vaak niet strookt met wat ons hoofd wil:

We onderdrukken bijvoorbeeld onze emoties omdat ze ons in de weg lijken te zitten met wat we in ons hoofd wil of hoe het ons is aangeleerd om ermee om te gaan. Of we komen niet toe aan onze ontlading, waardoor de opgekropte energie vast blijft zitten in ons lichaam. Evenmin gunnen we onszelf de nodige pauze niet in de mentale kamer van ons huis omdat het nog te veel wil.

Hoewel het woord “oefeningen” suggereert dat je moeite moet doen om ergens beter in te worden en dat er beoordeeld wordt of je het goed doet, is dit bij het oefenen met de ademhaling absoluut niet het geval.

Ademhalingsoefeningen zijn namelijk bedoeld om je te ondersteunen in het leven, niet om er beter in te worden. Ze fungeren als een middel, niet als doel op zich om er “goed” in te zijn. Het doel is namelijk om een beter leven te leiden, en de ademhaling kan daar een onwijs helpende tool bij zijn.

Het openen en sluiten van ons hart komt letterlijk neer op het ontspannen en aanspannen van de hartspier. Het hart is namelijk ook een spier die op dezelfde manier aanspant en ontspant als alle andere spieren in ons lichaam. Dit gebeurt doordat spiervezels in een spier samenkomen en weer uit elkaar gaan, ze spannen aan en laten weer los. Waar lichaamsspieren aanspannen en ontspannen bij activiteiten zoals bewegen en zitten, doen de spiervezels van de hartspier dit in het ritme van de hartslag.

Het kan voorkomen dat een groepje spiervezels van een lichaamsspier samengetrokken blijft, dit noemen we dan kramp of een spierknoop. Dit groepjes spiervezels neemt dan niet meer deel aan de dans van het ontspannen en aanspannen met de rest van de spiervezels. Hetzelfde kan ook gebeuren in het hart, waar een groepje spiervezels samengetrokken blijft en niet meer deelneemt aan het ritmisch samentrekken en ontspannen van de hartspier. In de taal noemen we dit een gesloten hart. Emoties, of eigenlijk gezegd het vasthouden van emoties, speelt hier de grootste rol in.

Gevoel of emoties zijn kort gezegd manieren om te uiten wat er in je omgaat. Op het moment dat je je wilt uiten, dan begin je wat sneller te ademen en gaat je hart wat sneller kloppen. Dit geeft je lichaam namelijk de energie om je op de manier te uiten die voor jou het beste voelt, of dit nu met woorden, klanken, bewegingen, gebaren, gezichtsuitdrukkingen of een andere manier is.

Maar op het moment dat het onveilig voelt om je te uiten, dan span je (onbewust) je spiervezels samen om je (hart) letterlijk in te houden. Hierdoor houdt je je energie binnen.

Vroeg of laat zal datgene wat je hebt in gehouden, naar buiten willen komen, zodat de spiervezels weer kunnen ontspannen en weer deel nemen aan de dans van aanspannen en ontspannen met de rest van de spiervezels. Het hart gaat dan weer open.

Echter, als het onveilig blijft voelen om je te uiten, bijvoorbeeld omdat je al eens gekwetst bent geweest en dat niet nog eens wil meemaken of omdat je bang bent om gekwetst te gaan worden, dan blijf je jezelf verharden en beschermen. Je blijft jezelf inhouden door je spiervezels aan te spannen en je hart af te sluiten. Dit kan op termijn tot vele spier- en vermoeidheidsklachten leiden.

Aangezien het hart zich sluit bij het ervaren van onveiligheid, opent het hart logischer wijs weer zodra er veiligheid wordt ervaren om te uiten wat er in je omgaat.

De omgeving waarin je bent opgroeide heeft voornamelijk de meeste invloed gehad in het mogen behouden van je kinderlijke eigenschappen of niet. Of de omgeving je destijds heeft gezien in je basisbehoeftes, is daarbij bepalend geweest.

Maar wat zijn je basisbehoeftes die je had en nog steeds hebt? Iedereen heeft van kinds af aan dezelfde basisbehoeftes. Voor het gemak kan je ze indelen in Yin- en Yang-behoeften:

De eerste één à twee jaar van je leven, staan voornamelijk de Yin-behoeften centraal. Dit komt omdat de geboorte voor iedereen het eerste trauma is. We noemen dit de “original wound”. Vanuit een veilige en warme baarmoeder kom je namelijk opeens in deze wereld terecht. Zodra je op een liefdevolle manier en met voldoende aandacht wordt opgevangen en gekoesterd, voel je je veilig en verwelkomt in deze nieuwe wereld, waardoor het geboortetrauma wordt geheeld.

Er vanuit gaande dat de omgeving je in deze fase heeft voorzien van je Yin-behoeften, dan ga je als kind over op de ontdekkingsfase. Rond de leeftijd van één à twee jaar begin je te beseffen dat je een individueel wezentje bent en ontwikkelt je nieuwe behoeftes, namelijk de Yang-behoeften. Je begint een eigen willetje te krijgen en je verlangt ernaar om de wereld om je heen te verkennen en jezelf te gaan ontdekken. Met voldoende ruimte en begeleiding vanuit je omgeving kan je dit gaan doen. Je krijgt daardoor de vrijheid om je te ontwikkelen en te uitten, waardoor je kan groeien en bloeien in je eigen autonomie en authenticiteit.

Wanneer je bezig bent met het ontdekken van de wereld, loop je hoe dan ook tegen obstakels aan, wordt je gekwetst en ga je grof gezegd op je bek. Op zulke momenten komen je Yin-behoeften weer terug. De behoefte aan een veilige plek waarin jij je kwetsbaarheid en moeilijkheden kan delen en gerustgesteld mag worden, komen weer in je omhoog. Als die omgeving er voor is en je veilig opvangt, geruststelt en (onder)steunt, kun je vervolgens weer doorgaan met het vervullen van jou Yang-behoeften, om vervolgens weer op je plaat te gaan, gerustgesteld te worden, weer door te gaan etc. En zo wissel je je hele leven tussen je Yin- en Yang-behoeften, waarbij je ontdekt en wordt ondersteund, actie onderneemt en veiligheid zoekt, speelt en er voor je wordt gezorgd, valt en weer opstaat, enzovoort.

Je hebt kunnen lezen dat je je hele leven wisselt tussen je Yin- en Yang-behoeften. Op de momenten dat je in leven deze behoeftes had, bijvoorbeeld de behoefte aan bescherming, begeleiding, aandacht of vrijheid, maar deze niet kreeg, doordat er bijvoorbeeld spanningen waren of mensen je niet zagen (omdat ze bijvoorbeeld (emotioneel) afwezig waren door hun bezigheden of eigen innerlijke wonden), dan voelde je je niet gezien, gewaardeerd, geaccepteerd of gesteund en ervaarde je onveiligheid. Dit gevoel noemen we een innerlijk kind wond of ook wel een emotionele wond die op kinderleeftijd is ontstaan.

Om alsnog veiligheid en erkenning te ervaren, ging je daarvoor opzoek naar andere manieren. Dit deed je door de kinderlijke eigenschappen die niet werden gezien of gewaardeerd, zoals speelsheid, kwetsbaarheid of autonomie, in te slikken en in plaats daarvan ben je strategieën gaan ontwikkelen die wel gewenst waren en waarop je een zekere mate van aandacht en veiligheid kreeg. Je bent je bijvoorbeeld aan gaan passen, vertoonde gewenst gedrag, zette een masker op, hield jezelf in, deed aan pleasen of begon jezelf te bewijzen in de hoop wel gezien te worden. 

Je darmen worden gezond gehouden, door de natuurlijke adembeweging van je middenrif en buik. Deze adembeweging, voornamelijk het uitademen, heeft een massage werking op je darmen en stimuleert daarmee de darmperistaltiek.

Wanneer de darmen prikkelbaar zijn, zal het in eerste instantie pijnlijk aanvoelen als de adembeweging weer aanwezig is in je middenrif en buik. De primaire reactie van je mind is om deze pijn te willen vermijden en zich er tegen gaat verzetten. Dit gebeurt dan ook vaak, waardoor je je buik en middenrif vastzet en je ademhaling weer hoger en oppervlakkiger wordt. De ontstane pijn kan dan weliswaar minder worden, maar hierdoor blijven de darmen wel stil staan. Dit patroon herhaald zich dan ook waardoor de darmen juist vast blijven zitten met uiteindelijk de medische stempel “prikkelbare darm syndroom” tot gevolg.

Andere veel voorkomende symptomen die ontstaan bij een vastzittende en stilstaande buikregio zijn:

• Algehele vermoeidheid
• Weinig energie in de benen
• Druk ervaren op de borst en in het hoofd
• Algehele lichamelijke (spier)spanning
• Moeite met ontspannen en/of slapen

Een soortgelijk patroon zie je ook als gevolg van een operatie in het buikgebied of na een zwangerschap. De wonden die hierdoor in je buik regio ontstaan, dienen te herstellen. Iedere buikademhaling zal in dit geval de wond weer irriteren. In het begin stadium is het juist helpend om de buikbeweging met je adem te ontzien, zodat de wonden kunnen helen. Maar gebeurd dit na 2-3 weken nog steeds, dan ontstaat hetzelfde patroon waarin de buikregio stil blijft staan en er zich secundaire klachten ontwikkelen, zoals dus de prikkelbare darmen of veel stijfheid in de buikstreek.

Na een zwangerschap zie je ook dat de dieper gelegen buikspieren die voor de darmmassage zorgen, passief worden. Wanneer ze passief blijven, je raad het al, dan worden de darmen niet gemasseerd met het gevolg dat de boel stil staat en klachten ontstaan.

Het medische circuit probeert het prikkelbare darm syndroom op te lossen middels operaties (zie hierboven), medicatie of voedingsaanpassingen. Dit kan wellicht de intensiteit verlichten, maar als de darmen stil blijven staan, dan kunnen ze datgene wat je erin stopt ook niet goed opnemen waardoor het eigenlijk nauwelijks effect heeft.

Net zoals een spiermassage in het begin gevoelig is en went, zo geldt dat ook voor de natuurlijke darmmassage van je ademhaling. Wanneer de doorbloeding en darmperistaltiek eenmaal door de buik en middenrif beweging op gang is gekomen, dan zal de gevoeligheid van je darmen ook afnemen en de gezondheid toenemen. Je zal merken dat je darmen weer beginnen te werken. Je hoort dan wat geborrel in je buik, ze nemen weer voedingsstoffen op en je zal merken dat je ontlasting gezonder wordt.

Je brengt je darmen zelf in beweging via je eigen ademhaling. Mochten je darmen en buik nou heel vast zitten, dan is hier vaak een ondersteunde buikmassage voor nodig en begeleiding in ademtechnieken, zodat je vervolgens zelf je darmen soepel en gezond kan houden.

Wil je meer weten, dan kan je altijd een afspraak inplannen hiermee aan de slag wilt.

We spreken van stress wanneer het fysiologisch evenwicht van het lichaam en de hersenen wordt verstoord, bijvoorbeeld door verandering in bloeddruk, lichaamstemperatuur of bloedzuurgraad. Er zijn grofweg drie stressfactoren die je lichaam en geest uit balans brengen:

• Fysieke stress: zoals intensief bewegen, ongevallen, letsels.
• Chemische stress: zoals bacteriën, virussen, alcohol, bewerkt voedsel.
• Mentaal/emotionele stress: zoals werk, financiën, privésituaties, emotionele trauma’s.

Al deze factoren laten je lichaam en geest op een bepaalde manier harder werken, waardoor systemen in je lichaam en brein uit balans worden gebracht.  

Het voorbeeld van de gazelle gaat over fysieke stress, maar het menselijk lichaam reageert ook op dezelfde manier bij chemische en mentale stress. Bij elke vorm van stress komt er onder andere energie en adrenaline in je lichaam vrij. Het verschil zit hem er echter in hoe je lichaam daarmee omgaat en of de stress in je lichaam blijft hangen of niet:

Bij fysieke stress wordt de adrenaline namelijk direct verbrand, terwijl bij chemische en mentale stress je lichaam stilstaat, waardoor de adrenaline in je lichaam blijft circuleren en onrust veroorzaakt. Je ervaart dit o.a. aan je hartslag, ademhaling, trillerige ledenmaten, transpireren, spijsvertering, spieren enzovoort. Hoe langer deze spanning in het lichaam blijft, hoe meer je dit kan ervaren als klachten in lichaam en geest: gespannen lichaamsdelen, verminderde concentratie- en denkvermogen, prikkelbare darmen, auto-immuunreacties, fibromyalgie, burn-out en zo kan ik nog wel even doorgaan.

Je lichaam wil van de spanning en adrenaline af door te ontladen, terwijl ontspannen het juist in je lichaam houdt. Wanneer bijvoorbeeld de gazelle is ontsnapt van de leeuw, gaat ze in eerste instantie niet ontspannen, maar juist ontladen! Ze zoekt een veilig plekje op en gaat snel ademen en trillen om alle adrenaline en spanning uit haar lijf te krijgen. Eenmaal wanneer de onrust uit haar lijf is, dan keert de rust vanzelf terug en kan ze ontspannen. Je lichaam wil dit van nature doen om zichzelf op te schonen, maar ons streven om te ontspannen en de angst voor de ontladingsverschijnselen houdt juist de spanning vast. 

Na ontladen komt de rust weer vanzelf
Wanneer de spanning en onrust eenmaal uit het lichaam is, is je lijf weer opgeschoond. Je lichaam heeft dan geen reden meer om onrustig te zijn en zal van nature weer terug keren naar een staat van rust, net als de gazelle. Kinderen zijn hier ook een perfect voorbeeld van. Voor het slapen gaan, hollen kinderen vaak eerst nog tig keer door het huis om de laatste restjes spanning uit hun lichaam te krijgen, zodat ze daarna als een blok in slaap kunnen vallen.